Bình Nóng Lạnh Rò Điện Có Nguy Hiểm Không?

Đội ngũ bên mình gặp không ít cuộc gọi kiểu này: khách tắm xong thấy tê tay, tưởng do trời lạnh nên để đó. Vậy bình nóng lạnh bị rò điện có nguy hiểm không? Câu trả lời là có, và đôi khi rủi ro lớn hơn người ta nghĩ. Nguy hiểm nhất thường xảy ra đúng lúc bạn đang đứng dưới vòi sen. Nước vốn dẫn điện, nên chỉ một dòng rò rất nhỏ chạy qua vỏ bình hay vòi nước cũng đủ khiến bạn bị giật. Chúng tôi muốn nói rõ điều này ngay từ đầu, vì nhiều gia đình vẫn nghĩ rò nhẹ thì chưa sao.

Bình nóng lạnh rò điện nguy hiểm đến mức nào?

Dòng rò là dòng điện thoát ra ngoài đường dẫn lẽ ra phải kín. Nó thường tìm đường vào vỏ kim loại, vào nước hoặc vào thanh treo. Dòng này có thể rất yếu, yếu đến mức aptomat không nhảy. Tuy vậy, chỉ cần khi chạm tay vào bạn thấy râm ran là đã đủ để coi đó là tín hiệu cảnh báo.

Đừng nghĩ chỉ cần chịu đựng thêm vài lần tắm là ổn. Dòng rò không tự biến mất, mà thường tăng dần theo thời gian khi lớp cách điện xuống cấp.

Có một ca đội ngũ bên mình từng xử lý: gia đình tắm xong thấy tê tay, chạm vào vỏ bình thì râm ran. Họ tưởng do thời tiết nên dùng tiếp thêm vài ngày. Khi thợ đo lại, vỏ bình đã có điện áp rò rõ rệt. Nếu tiếp tục dùng, hậu quả có thể là giật nặng hoặc chập cháy.

Ngoài ra, rò điện còn làm đường dây bị chập, nhất là khi mối nối đã ẩm hoặc lỏng. Chập cháy đường dây là một trong những nguyên nhân gây cháy nhà không hiếm gặp, và đây là phần rủi ro mà nhiều gia đình thường đánh giá thấp.

Vì sao bình nóng lạnh bị rò điện?

Nguyên nhân thường rơi vào ba nhóm. Hiểu được từng nhóm sẽ giúp bạn biết cần kiểm tra đúng chỗ, thay vì mò mẫm không mục đích.

Nhóm thứ nhất là thanh điện trở bị hỏng hoặc cháy. Điện trở là bộ phận đốt nóng nước. Khi lớp vỏ bọc bên ngoài nứt hoặc cháy, dòng điện có thể tiếp xúc trực tiếp với nước và vỏ bình. Đây là lỗi khá phổ biến ở những máy đã dùng lâu năm.

Nhóm thứ hai là lớp cách điện bên trong bị ẩm và xuống cấp theo thời gian. Cặn vôi kết hợp với tuổi thọ máy khiến khả năng ngăn dòng giảm dần. Khu vực nước cứng thường gặp tình trạng này sớm hơn.

Nhóm thứ ba là dây nối và đầu cốt bị lỏng hoặc ăn mòn. Đây là vị trí đấu nối, nơi dễ phát sinh tia lửa và rò điện nhất. Nhiều ca chúng tôi gặp hóa ra chỉ do một đầu cốt lỏng, nhưng để lâu thì dây đã cháy đen.

Dấu hiệu bình nóng lạnh đang rò điện

Dấu hiệu sớm thường rất kín đáo, dễ bị bỏ qua. Bạn nên để ý kỹ hơn khi bình đã dùng được vài năm.

Dấu hiệu rõ nhất là cảm giác tê hoặc râm ran khi chạm vào vỏ bình, vòi nước hay thanh treo. Nếu gặp đúng tình huống này, đừng chạm thêm lần nào nữa. Hãy ngắt nguồn trước, rồi mới kiểm tra tiếp.

Aptomat nhảy ngay khi bật bình cũng là tín hiệu đáng lo. Có thể dòng rò đã đủ lớn để ngắt mạch. Không nên bật đi bật lại nhiều lần để thử, vì mỗi lần bật là một lần đẩy điện vào chỗ hỏng.

Một số dấu hiệu khác gồm:

• Đèn báo trên bình chớp bất thường.
• Máy kêu rè hoặc phát tiếng lạ khi đang đun.
• Có mùi khét quanh bình, thường là dấu hiệu linh kiện bên trong đã quá nhiệt.

Nếu ngửi thấy mùi khét, hãy ngắt nguồn ngay và không đến gần bình để kiểm tra khi còn điện.

Tự kiểm tra an toàn bằng bút thử điện

Bút thử điện là dụng cụ đơn giản, nhà nào cũng nên có. Nó không thay được thợ đo chuyên nghiệp, nhưng giúp bạn biết nhanh vỏ bình có điện hay không. Bạn nên làm theo đúng thứ tự dưới đây để tránh rủi ro.

Đầu tiên, tắt cầu dao tổng và cầu dao riêng của bình nóng lạnh. Đừng bỏ qua bước này, vì chạm bút vào chỗ đang có điện rất nguy hiểm. Sau đó bật lại nguồn chỉ để kiểm tra, rồi dùng bút thử chạm vào vỏ kim loại, mối nối và thanh treo. Bút sáng ở vị trí nào thì vị trí đó đang rò điện.

Khi bút sáng, ngắt nguồn ngay lập tức. Đừng cố tháo bình hay dò thêm khi còn điện. Đây là lỗi nhiều người hay mắc khi đang hoảng. Cũng đừng tự tháo bình lúc còn nước nóng, vì nước nóng gây bỏng rất nhanh.

Xử lý theo từng tình huống

Không phải ca nào cũng phải thay bình. Dưới đây là ba tình huống đội ngũ bên mình gặp thường xuyên nhất, kèm cách xử lý tương ứng.

Rò nhẹ, aptomat không nhảy: Thường do bề mặt vỏ bị ẩm hoặc dây nối hơi lỏng. Bạn có thể ngắt nguồn, lau khô vỏ bình và siết lại đầu dây. Sau đó kiểm tra lại bằng bút thử. Nếu sau khi siết mà vẫn râm ran, đừng cố thêm nữa mà hãy gọi thợ.

Rò nặng, aptomat nhảy liên tục: Đây là dấu hiệu thanh điện trở hoặc lớp cách điện đã hỏng nặng. Ngắt nguồn, không tự sửa, và nhờ thợ kiểm tra điện trở. Trường hợp này thường cần thay linh kiện, và đôi khi phải cân nhắc thay cả bình.

Rò do ẩm hoặc dây nối cháy: Đầu cốt cháy đen, dây dẫn giòn là dấu hiệu rõ. Cần thay đầu cốt và dây dẫn chịu nhiệt đúng tiết diện. Tuyệt đối không dùng dây nhỏ hơn quy định, vì đó chính là nguyên nhân khiến lỗi tái diễn.

Sau khi sửa xong, chỉ bật lại khi đã chắc chắn không còn rò điện. Kiểm tra lại bằng bút thử và đo thêm nếu có điều kiện.

Chi phí tham khảo

Chi phí phụ thuộc vào lỗi và dòng máy, nên các con số dưới đây chỉ mang tính tham khảo để bạn hình dung mức độ. Lỗi nhỏ như siết lại dây nối thường chỉ tốn vài trăm nghìn. Thay đầu cốt và dây dẫn thì tốn thêm một chút. Thay thanh điện trở là hạng mục đắt hơn đáng kể, và giá còn tuỳ dòng máy.

Với bình rò nặng, vỏ đã hỏng, việc thay mới thường hợp lý hơn. Mức khởi điểm của bình mới thường từ hai triệu đồng trở lên. Điều chúng tôi hay nhắc khách là lỗi nhỏ để lâu có thể biến thành lỗi lớn. Một mối nối lỏng hôm nay có thể làm cháy đầu cốt vài tháng sau, và khi đó chi phí sửa đã cao hơn nhiều.

Phòng ngừa rò điện bình nóng lạnh

Phòng hơn chữa, nhất là với điện nước. Có vài việc đơn giản bạn nên làm để giảm nguy cơ rò điện ngay từ đầu.

• Lắp aptomat chống giật (RCD) cho đường cấp điện của bình nóng lạnh, thiết bị này cắt điện rất nhanh khi có dòng rò.
• Kiểm tra nối đất định kỳ, khoảng sáu tháng một lần, vì nối đất kém sẽ làm mất tác dụng bảo vệ.
• Xả cặn và vệ sinh bình định kỳ, để cặn vôi không bám vào thanh điện trở.

Ngoài ra, nên bảo trì máy bơm và đường ống đi kèm để tránh rò rỉ nước. Nước rò xuống khu vực đấu điện là nguyên nhân chập điện thường gặp mà nhiều người không nghĩ tới. Nếu nhà bạn có đường ống đi âm tường, hãy chủ động kiểm tra sớm; bạn có thể tham khảo cách nhận biết đường ống nước âm tường bị rò rỉ để nắm các dấu hiệu ban đầu.

Khi nào nên gọi thợ?

Tự kiểm tra và siết dây là việc làm được, nhưng có những trường hợp bạn nên gọi thợ ngay. Nếu bút thử sáng ở nhiều vị trí hoặc bạn không xác định được nguồn rò, đừng tiếp tục mò mẫm. Aptomat nhảy lặp lại sau khi đã siết dây cũng là lúc cần thợ đo kiểm đầy đủ.

Bình có dấu hiệu cháy, nứt vỏ hay nước nóng bất thường thì cũng vậy. Nếu nhà có trẻ nhỏ hoặc bạn không có dụng cụ đo phù hợp, hãy để thợ làm. Trước khi gọi, bạn có thể đọc thêm cách kiểm tra rò điện trong nhà bằng bút thử điện để nắm quy trình cơ bản. Với những nhà có hệ thống điện phức tạp, đội ngũ bên mình cũng thường gợi ý khách tìm hiểu trước về nguyên nhân aptomat nhảy liên tục, vì nó giúp thu hẹp phạm vi kiểm tra.

Câu hỏi thường gặp

Bình nóng lạnh bị rò điện có tự hết không?

Không. Rò điện thường do hỏng linh kiện hoặc dây nối nên sẽ không tự khỏi. Theo thời gian, cặn và độ ẩm còn làm tình trạng nặng thêm.

Bình rò điện nhẹ có tắm được không?

Chúng tôi khuyên là không nên. Dù chỉ râm ran nhẹ, dòng rò vẫn có thể gây giật khi bạn ướt và đứng dưới nước. Hãy ngắt nguồn và kiểm tra trước khi dùng lại.

Có nên lắp aptomat chống giật cho bình nóng lạnh không?

Có, đây là một trong những cách bảo vệ hiệu quả nhất. Aptomat chống giật ngắt điện rất nhanh khi phát hiện dòng rò, giảm đáng kể nguy cơ bị giật.

Bao lâu nên kiểm tra bình nóng lạnh một lần?

Khoảng sáu tháng một lần là hợp lý với đa số gia đình. Nếu khu vực nước cứng hoặc bình dùng nhiều, bạn nên kiểm tra thường xuyên hơn.

Bút thử điện có chính xác khi kiểm tra bình nóng lạnh không?

Bút thử điện đủ để biết có điện hay không, nhưng không đo được mức độ rò chính xác. Vì vậy nó chỉ là bước kiểm tra ban đầu, còn kết luận cuối cùng nên dựa vào thợ đo chuyên nghiệp.