Dây và cáp điện nên dùng khi lắp điện nhà dân: Mẹo chọn

Chào anh chị, mình là Lê Quang Hiếu. Mình là kỹ sư điện dân dụng với 8 năm kinh nghiệm thiết kế điện nhà phố. Trong quá trình làm việc, mình gặp rất nhiều vụ chập điện do chọn sai dây dẫn. Việc này tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ rất nguy hiểm. Hôm nay, mình sẽ chia sẻ chi tiết về dây và cáp điện nên dùng khi lắp điện nhà dân. Mình sẽ phân tích cách chọn dây đơn, dây đôi và cáp bọc sao cho chuẩn. Mời anh chị cùng tìm hiểu nhé.

Phân biệt dây đơn, dây đôi và cáp bọc trong thi công

Trong hệ thống điện dân dụng, việc chọn sai loại dây rất dễ gây nguy hiểm. Anh chị ra cửa hàng sẽ thấy rất nhiều loại dây điện. Chúng ta cần hiểu rõ công dụng của dây đơn, dây đôi và cáp bọc. Việc dùng sai sẽ làm dây nhanh hỏng, hoặc gây rò rỉ điện.

Đầu tiên là dây đơn. Dây đơn có loại lõi cứng và lõi mềm. Dây đơn cứng có duy nhất một sợi đồng to. Ngày trước, thợ hay dùng dây này để đi điện nổi. Nhưng dây này rất cứng, khó uốn cong. Hiện nay, thợ bên mình chủ yếu dùng dây đơn mềm (VCm). Dây đơn mềm gồm nhiều sợi đồng nhỏ xoắn lại với nhau. Nó rất dẻo dai. Dây đơn mềm rất phù hợp để luồn ống ghen âm tường. Khi kéo qua góc cua, dây không bị gãy.

Tiếp theo là dây đôi. Dây đôi là hai dây đơn dính liền nhau. Lõi dây cũng là sợi đồng xoắn mềm. Loại dây này sinh ra để dùng cho thiết bị di động. Ví dụ dây cắm quạt bàn, đèn học. Dây đôi hoàn toàn không được thiết kế để đi ngầm âm tường. Lớp vỏ cách điện của nó khá mỏng. Nếu đi âm tường, nó dễ bị chuột cắn hoặc ải vỏ. Thợ lâu năm không bao giờ đi âm tường bằng dây đôi. Nếu thấy thợ làm vậy, hãy yêu cầu dừng ngay.

Cuối cùng là cáp điện bọc tròn. Ví dụ như cáp CVV hoặc VCTF. Cáp này cấu tạo rất chắc chắn. Bên trong nó có hai đến bốn lõi dây đơn mềm. Bên ngoài bọc thêm lớp vỏ nhựa dày nữa. Cáp bọc tròn chịu lực rất tốt. Nó chống va đập và chống ẩm cao. Chúng ta thường dùng cáp này làm đường trục chính. Ví dụ dây kéo từ công tơ ngoài cột vào nhà. Hoặc dây nguồn từ tủ tổng tầng một lên tầng trên. Chi phí cáp bọc cao hơn, nhưng rất xứng đáng.

Tiết diện dây dẫn (1,5 đến 10 mm²) dùng cho việc gì?

Tiếp theo là chọn tiết diện dây. Tiết diện là bề mặt cắt ngang của lõi đồng. Dân dã thường gọi là dây 1 phẩy 5, dây 2 phẩy 5. Chọn dây quá nhỏ so với thiết bị thì sẽ bị quá tải. Lõi đồng sẽ nóng rực lên. Nhiệt độ cao làm chảy vỏ nhựa. Lúc đó, hai lõi đồng chạm nhau gây chập nổ. Ngược lại, nếu chọn dây quá to thì lãng phí tiền bạc. Hơn nữa, dây to sẽ khó luồn qua đường ống hẹp. Vì vậy, thợ bên mình luôn tính toán kỹ lưỡng. Dưới đây là bảng chọn tiết diện chuẩn cho từng thiết bị.

Thiết bị điện sử dụng	Công suất ước tính	Tiết diện dây đồng khuyên dùng	Ghi chú quan trọng
Bóng đèn chiếu sáng, đèn tuýp, âm trần	Dưới 500W	1,5 mm²	Dùng dây đơn mềm, dễ đấu nối, tải nhẹ
Ổ cắm phòng khách, phòng ngủ	1000W đến 2000W	2,5 mm²	Dùng cắm quạt, tivi, sạc máy tính, máy hút bụi
Điều hoà công suất 9000 đến 12000 BTU	800W đến 1200W	2,5 mm²	Bắt buộc đi đường điện riêng, aptomat riêng
Điều hoà công suất 18000 đến 24000 BTU	1500W đến 2500W	4,0 mm²	Tuyệt đối không cắm chung với thiết bị khác
Bình nóng lạnh (loại 15L đến 30L)	2500W đến 3000W	2,5 mm² đến 4,0 mm²	Dây 2,5 mm² đủ tải nhưng dùng 4,0 mm² an toàn hơn
Bếp từ đôi, bếp hồng ngoại	3500W đến 4500W	4,0 mm²	Nên đi kèm aptomat 20A hoặc 25A chịu tải
Máy giặt, máy sấy quần áo	2000W đến 3000W	2,5 mm²	Chú ý đấu đủ dây nóng, lạnh và dây tiếp địa
Đường trục nguồn một tầng nhà	Tối đa 5000W	6,0 mm²	Cấp điện tổng cho cả một tầng có nhiều thiết bị
Đường nguồn tổng từ cột vào nhà	Lên tới 8000W	10,0 mm² hoặc cáp nhôm xoắn	Tuỳ thuộc tổng công suất, thường dùng cáp bọc CVV

Việc chọn kích thước dây phải tuân theo tiêu chuẩn. Theo tài liệu của Hiệp hội Phòng cháy Quốc gia Hoa Kỳ NFPA, tiết diện phải tương thích cường độ dòng điện. Việc chọn sai dây là nguyên nhân phổ biến gây chập cháy ngầm. Trên mạng, nhiều cửa hàng quảng cáo rất rầm rộ. Họ chi tiền làm dịch vụ SEO để dễ tiếp cận khách hàng. Tuy nhiên, thông số kỹ thuật chuẩn mới là cốt lõi. Anh chị nên nhờ kỹ sư tư vấn cẩn thận.

Dây và cáp điện nên dùng khi lắp điện nhà dân: Cách đọc ký hiệu

Mình sẽ hướng dẫn anh chị cách đọc thông số in trên vỏ. Dây và cáp điện nên dùng khi lắp điện nhà dân phải có thông số rõ ràng. Hàng trôi nổi thường in mờ trên vỏ bọc. Khi mua, anh chị nhìn dọc theo sợi dây.

Thông thường, trên vỏ in dãy chữ số kỹ thuật. Ví dụ “Cu/PVC 1×2.5 mm² 0.6/1kV” hoặc “Cu/PVC/PVC 2×4 mm²”. Chữ Cu là Cuprum, nghĩa là lõi đồng. Nếu in chữ Al thì là lõi nhôm. Chữ PVC chỉ vật liệu vỏ cách điện. Nhựa PVC chịu nhiệt tốt, an toàn cho điện gia đình. Thông số 1×2.5 mm² cho biết cáp có một lõi. Tiết diện phần lõi đồng này là 2,5 mi-li-mét vuông. Nếu ghi 2×4 mm² thì cáp có hai lõi, mỗi lõi 4,0 mm².

Thông số 0.6/1kV là điện áp định mức dây chịu được. Nó có nghĩa dây an toàn cho mạng điện dưới 1000V. Điện sinh hoạt chỉ 220V nên dùng loại này rất yên tâm. Anh chị nên chọn mua cáp chính hãng. Thương hiệu như Trần Phú, Cadivi hay Sino luôn làm đủ số đo. Dây rẻ tiền thường hay ăn bớt lõi đồng bên trong. Vỏ in 2,5 mm² nhưng lõi thực tế chỉ bằng dây 2,0 mm². Lõi đồng dây giả thường pha tạp, màu xỉn hơn. Dùng dây kém chất lượng sẽ dễ gãy, dẫn điện kém. Thợ bên mình báo giá luôn ghi rõ nguồn gốc vật tư. Khách được quyền giữ vỏ dây để đối chiếu sau khi xong.

Dây đồng và dây nhôm ở các khu tập thể cũ

Mình khảo sát sửa chữa cho vô số căn hộ cũ. Các khu như Thành Công, Kim Liên rất hay chập điện. Hệ thống điện toà nhà này xây từ rất lâu. Ngày đó, dây điện nhôm dùng làm dây luồn âm tường phổ biến. Dây đồng nguyên chất lúc đó hiếm và đắt đỏ. Nhưng dây nhôm dẫn điện kém hơn dây đồng. Trở kháng của nó cao hơn, lại dễ giòn gãy.

Sau chục năm ngâm trong tường, vỏ nhựa dây nhôm mủn ra. Các mối nối lõi nhôm bị ô xi hoá đen sì. Khi bật bình nóng lạnh, dòng điện qua mối nối phát nhiệt. Nó gây hiện tượng mô ve, nổ lách tách trong tường. Đỉnh điểm là chập cháy toàn bộ các thiết bị. Nhiều người cải tạo nhà nhưng giữ đường điện nhôm cũ. Theo mình, đây là sai lầm có rủi ro rất cao. Đã làm lại nhà thì phải đục bỏ hết dây nhôm cũ. Toàn bộ hệ thống phải thay bằng cáp đồng tiết diện chuẩn.

Tuyệt đối không đấu nối trực tiếp dây đồng với dây nhôm. Hai kim loại này tiếp xúc sẽ sinh phản ứng điện hoá. Chỗ nối sẽ nhanh gỉ sét và tăng vọt điện trở. Nó sẽ phát nhiệt, nung chảy băng dính bọc ngoài và gây chập. Nếu buộc phải nối, thợ phải dùng kẹp nối bọc mỡ chuyên dụng.

Kỹ thuật đi dây âm tường luồn ống và lỗi thợ non hay mắc

Thi công điện âm tường đòi hỏi thợ làm đúng kỹ thuật. Nếu làm sai, hậu quả sửa chữa sẽ đục phá tốn kém. Để đi dây ngầm an toàn, bắt buộc luồn ống ghen nhựa.

Ống ghen cách ly lớp vỏ PVC với lớp vữa trát. Nó bảo vệ vỏ dây điện không bị xước xát. Nó cũng chống chuột bọ cắn phá đường cáp dưới sàn. Có hai loại là ống ghen cứng và ống ruột gà. Ống cứng đi trên tường phẳng, ống ruột gà đi trên trần thạch cao. Thợ điện tay nghề yếu hay mắc lỗi khi luồn cáp. Đó là nhét quá nhiều dây vào đường ống ghen nhỏ. Theo nguyên tắc, tổng tiết diện cáp không vượt quá 40% ống. Phần không gian còn lại để dây điện toả nhiệt ra.

Nếu nhét chật ních, bó dây sinh nhiệt rất lớn. Nhiệt bị om kín trong ống nhựa vách tường, không thoát ra được. Vỏ dây sẽ chảy ra và chập dính các lõi đồng. Lúc đó, thợ không thể rút dây ngầm ra thay được. Phải đục tung bức tường nhà anh chị lên để đi lại ống. Lỗi thứ hai là cắt nối dây ngay trong đoạn ống ghen. Kỹ thuật an toàn cấm tuyệt đối việc làm này. Tất cả điểm đấu nối phải nằm gọn trong hộp kỹ thuật. Hoặc nằm ngay tại đế âm tường của mặt công tắc. Việc này giúp dễ tháo ra kiểm tra, vặn lại mối lỏng. Cần đội thợ chuẩn, anh chị hãy gọi sửa điện tại nhà Hà Nội. Thợ bên mình làm chuẩn từ những khâu nhét dây nhỏ nhất. Chúng mình không bao giờ làm tắt hay đấu bừa bãi.

Chi phí lắp điện âm tường theo bảng giá

Nếu anh chị xây nhà, hãy lưu tâm chi phí thi công. Hiện tại, công lắp điện ngầm luồn ống là 250.000 đến 300.000 đồng/m² sàn. Đây là mức giá trọn gói cho phần nhân công đục trát. Phần dây cáp, ống ghen anh chị có thể tự mua sắm. Cách này giúp chủ nhà kiểm soát chất lượng vật tư cấp vào.

Trường hợp nhà đang ở mà chập điện ngầm, chi phí tính khác. Lúc này thợ không làm theo mét vuông mà khoán gọn theo ca. Bên mình dùng máy dò sóng từ để tìm chính xác điểm đứt. Nó tiết kiệm công đục phá mảng tường nhà anh chị. Mọi hạng mục thợ báo theo báo giá sửa chữa điện nước minh bạch.

• Thay aptomat đơn loại một cực: 150.000 đến 400.000 đồng/cái.
• Lắp aptomat chống giật cho bình nóng lạnh: 350.000 đến 650.000 đồng/bộ.
• Thay ổ cắm đôi âm tường tính công: 90.000 đến 150.000 đồng/cái. (Từ ba ổ trở lên giảm giá còn 80.000 đồng/ổ).

Khách hàng khu vực Long Biên rất hay gọi xử lý sự cố. Đội sửa chữa điện nước tại quận Long Biên đi khảo sát rất nhanh. Chú Bảy tổ trưởng có mười lăm năm gắn bó khu vực này. Thợ kiểm tra cẩn thận rồi đọc giá cụ thể để quyết định. Bên mình khảo sát miễn phí nếu anh chị đồng ý thi công.

Hỏi thợ

Tại sao dây điện bếp từ bắt buộc đi riêng aptomat?

Tuyệt đối không đấu chung ổ cắm bếp từ với thiết bị khác. Bếp từ đôi có mức công suất rất cao, lên đến 4000W. Dòng điện qua mạch cực lớn nên bếp cần dùng cáp 4,0 mm². Phải lắp riêng aptomat 20A để bảo vệ độc lập đường nguồn cấp này.

Dây điện Cadivi và Trần Phú loại nào dẫn điện tốt hơn?

Cả hai hãng đều sản xuất vật tư cáp lõi đồng uy tín. Trần Phú bán rất chạy ngoài Bắc, còn Cadivi phủ sóng ở miền Nam. Anh chị dùng hãng nào cũng tốt, miễn là hàng chính hãng. Hãy kiểm tra vỏ bọc và lõi đồng cẩn thận trước khi mua.

Làm sao kiểm tra lõi đồng thật hay bị pha tạp?

Anh chị dùng kìm tuốt vỏ nhựa ra và quan sát bằng mắt. Lõi đồng thật màu sáng lấp lánh, ngả màu đỏ vàng tự nhiên. Lõi giả pha tạp màu xỉn, hơi ngả tối, không có độ bóng. Đồng xịn bẻ gập qua lại liên tục vẫn rất dai, không đứt gãy.