12 Quy tắc an toàn điện trong nhà ở cho gia đình

Chào anh chị. Mình là Lê Quang Hiếu. Mình làm kỹ sư điện đã 8 năm. Công việc của mình là thiết kế và sửa điện dân dụng. Khi đi làm thực tế, tổ thợ bên mình gặp rất nhiều vụ rò điện. Nhiều sự cố chập cháy xuất phát từ thói quen chủ quan. Rất nhiều nhà ở Hà Nội không chú trọng đi dây chuẩn từ đầu. Hôm nay mình ghi lại 12 quy tắc an toàn điện trong nhà ở. Đây là những điều bên mình hay tư vấn cho các chủ nhà. Anh chị xem để phòng tránh và bảo vệ gia đình nhé.

Tại sao an toàn điện trong nhà ở lại rất quan trọng?

Hệ thống điện nhà phố ở Hà Nội rất phức tạp. Rất nhiều nhà tập thể cũ xây từ hàng chục năm trước. Nhà ống ngày xưa hoàn toàn không có bản vẽ hoàn công. Dây điện âm tường thường đi chung với ống nước. Thợ ngày xưa ít luồn ống ghen bảo vệ. Chỉ một vị trí rò điện nhỏ cũng gây tai nạn chết người.

Nhiều tai nạn xảy ra do người dùng chủ quan. Ví dụ như tự sửa ổ cắm mà quên ngắt cầu dao. Rất nhiều người cắm bếp từ và lò vi sóng chung một ổ. Có nhà còn dùng băng keo đen quấn lõi dây ngoài trời. Hậu quả nhẹ thì nhảy aptomat hoặc cháy hỏng đồ điện. Hậu quả nặng thì gây hoả hoạn cả một ngôi nhà. Đảm bảo an toàn không tốn nhiều chi phí. Anh chị chỉ cần làm đúng kỹ thuật ngay từ lúc thi công. Anh chị nên tham khảo các hướng dẫn an toàn điện của OSHA. Tiêu chuẩn an toàn quốc tế này rất hữu ích cho mọi nhà.

12 quy tắc an toàn điện trong nhà ở từ thợ chuyên nghiệp

1. Phân bổ aptomat tổng và aptomat nhánh khoa học

Một tủ điện tiêu chuẩn bắt buộc phải có aptomat tổng. Kèm theo đó là các aptomat nhánh chia cho từng phòng. Thiết bị công suất lớn cũng phải có aptomat riêng. Mình luôn khuyên khách hàng tách riêng lộ đèn chiếu sáng. Lộ ổ cắm và lộ bình nóng lạnh cũng phải tách hẳn. Nếu phòng ngủ bị chập cháy, aptomat phòng ngủ sẽ nhảy. Lúc này các phòng khác vẫn có điện để sinh hoạt. Đừng bao giờ dùng một aptomat duy nhất cho cả nhà. Việc sửa chữa sau này sẽ rất bất tiện và rủi ro.

2. Lắp aptomat chống giật riêng cho các khu vực ướt

Nhà tắm hay khu vực rửa bát là nơi rất dễ rò điện. Máy bơm nước đặt ngoài trời cũng nguy hiểm không kém. Anh chị bắt buộc phải lắp thêm aptomat chống giật. Thợ hay dùng loại RCBO hoặc ELCB cho các khu vực này. Dòng rò bảo vệ thường được đặt ở mức 30mA. Mức này đủ nhạy để ngắt mạch trước khi gây nguy hiểm. Thợ bên mình rất hay đi sửa điện tại nhà Hà Nội. Rất nhiều gia đình xài bình nóng lạnh cũ không có bộ chống giật. Điều đó đe doạ trực tiếp đến tính mạng.

3. Bắt buộc trang bị hệ thống dây tiếp đất an toàn

Dây tiếp đất chính là sợi dây màu vàng sọc xanh. Nó nằm ngay trong các sợi cáp điện 3 lõi. Tác dụng của nó là xả dòng điện rò rỉ xuống đất. Cơ thể người sử dụng sẽ không bị điện giật. Tủ lạnh hay máy giặt có vỏ kim loại đều cần nối đất. Bình nóng lạnh và lò nướng vi sóng cũng bắt buộc phải có. Nhiều nhà ở Hà Nội thi công phần điện quá ẩu. Thợ non tay thường bẻ luôn chân thứ 3 của phích cắm. Nhiều chủ nhà cũng không đóng cọc tiếp địa từ đầu.

4. Tuyệt đối không nối dây bằng băng keo đen sơ sài

Băng keo đen hoàn toàn không có tác dụng chịu lực kéo. Nó chỉ dùng để cách điện lớp vỏ bên ngoài. Khi nối dây điện âm tường, anh chị phải dùng cút nối vặn xoắn. Kẹp nối domino chuyên dụng cũng giúp mối nối cứng cáp. Thợ hay ngoắc tay hai đầu dây rồi quấn băng keo lên. Chỉ sau vài năm lớp băng keo này sẽ bị lão hoá. Keo chảy ra do nhiệt làm mối nối lỏng lẻo. Hiện tượng mô ve điện xảy ra và chập cháy ngầm là tất yếu.

5. Giữ khoảng cách an toàn giữa ổ cắm và nguồn nước

Ổ cắm đặt trong nhà tắm phải cách xa vòi nước. Khoảng cách an toàn tối thiểu là 60cm từ bồn rửa. Đặc biệt ổ cắm phải có nắp nhựa đậy che chống nước văng. Bên mình từng đi sửa điện ở khu vực Ba Đình. Rất nhiều nhà gắn ổ cắm ngay sát cạnh vòi xịt bồn cầu. Khi cầm vòi xịt vệ sinh, nước bắn thẳng vào khe cắm. Ổ cắm chập điện nổ đoàng đoàng liên tục rất sợ. Anh chị xem trang sửa chữa điện nước tại Ba Đình để biết cách thợ xử lý lỗi này.

6. Chọn dây điện đúng tiết diện với công suất thiết bị

Dây điện quá nhỏ sẽ bị nóng ran khi máy chạy. Vỏ nhựa bọc chảy ra và rò điện dần dần. Máy điều hoà 12000 BTU bắt buộc chạy bằng dây 2.5mm2. Bình nóng lạnh 2500W cũng phải dùng dây 2.5mm2 trở lên. Bếp từ đôi công suất lớn bắt buộc dùng dây 4.0mm2 lõi cứng. Dùng dây 1.5mm2 cho đồ điện lớn sẽ làm cháy đường dây âm tường. Lát nữa mình cung cấp bảng chọn dây chi tiết ngay bên dưới.

7. Không cắm nhiều thiết bị toả nhiệt vào chung một ổ

Một chiếc ổ cắm kéo dài không thể chịu tải quá lớn. Anh chị tuyệt đối không cắm lò vi sóng và bình đun siêu tốc chung. Bếp từ cắm chung vào đó nữa thì quá tải lập tức. Tổng công suất các thiết bị này thường vượt xa mức 3000W. Nhựa ổ cắm sẽ chảy nhũn ra và đánh lửa. Tia lửa điện có thể bắt vào rèm cửa gây hoả hoạn. Hãy nhờ thợ chia các ổ âm tường đi dây riêng biệt cho nhà bếp.

8. Kiểm tra đường dây ngầm ở các khu nhà tập thể cũ

Nhà tập thể cũ ở Hà Nội thường dùng dây điện đôi bọc dẹt. Dây được dán trực tiếp vào tường bằng keo chuyên dụng. Qua hơn chục năm thì vỏ nhựa đã giòn và nứt nẻ nhiều. Chuột bọ cắn phá làm đường dây xuống cấp rất nhanh. Anh chị nên gọi thợ đến kiểm tra tổng thể hệ thống. Khoảng 3 đến 5 năm thì kiểm tra và thay dây ải nứt một lần. Anh chị hãy xem qua bảng giá sửa chữa điện nước của bên mình để dự trù chi phí.

9. Đặc biệt chú ý an toàn điện trong những ngày nồm ẩm

Tháng 2 và tháng 3 âm lịch ở Hà Nội luôn nồm ướt. Tường nhà đổ mồ hôi ròng ròng làm khe cắm điện đọng nước. Hơi nước bám vào công tắc dễ gây hiện tượng rò điện. Anh chị nên đóng kín cửa và bật điều hoà chế độ hút ẩm. Lau khô bề mặt công tắc bằng khăn giấy thường xuyên. Tuyệt đối không dùng bàn tay ướt chạm vào công tắc đèn. Cả nhà có thể xem thêm bài rò rỉ điện chập điện để nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm.

10. Cắt điện đúng cách khi nhà bị nước mưa ngập tầng 1

Nhiều khu vực ở Hà Nội thường bị ngập sâu sau mưa lớn. Nước tràn vào tận sàn tầng 1 của nhà dân trong ngõ. Nguyên tắc sống còn là anh chị phải cúp ngay aptomat tổng. Nhanh chóng rút phích cắm tất cả thiết bị điện dưới thấp. Kê cao tủ lạnh và máy giặt lên khỏi mặt nước. Chờ đến khi nước rút đi hoàn toàn mới được kiểm tra. Ổ cắm phải thật sự khô ráo thì mới được gạt aptomat đóng điện.

11. Các biện pháp bảo vệ an toàn điện cho trẻ nhỏ

Trẻ con đang tuổi tập đi rất hay tò mò nghịch ngợm. Chúng thường xuyên chọc ngón tay vào các lỗ cắm điện. Anh chị nên mua ngay các nút bịt ổ cắm bằng nhựa. Bịt kín hết tất cả các ổ cắm nằm ở vị trí ngang tầm tay trẻ. Cuộn dây điện nối dài phải được giấu sau lưng tủ kệ. Khi xây nhà mới anh chị nhớ dặn thợ đặt ổ cắm cao. Khoảng cách an toàn là 40cm tính từ mặt sàn hoàn thiện.

12. Luôn ngắt nguồn điện tổng trước khi tự sửa chữa

Dù chỉ trèo lên thay một bóng đèn tuýp bị nhấp nháy. Hay anh chị tháo mặt nạ sửa công tắc quạt trần. Việc đầu tiên là gạt aptomat nhánh ngắt điện toàn bộ phòng. Sau đó dùng bút thử điện kiểm tra lại cả dây lửa và dây mát. Bút không sáng đèn thì mới được đưa tay vào vặn ốc vít. Hệ thống web công ty anh chị có thể được thiết kế bài bản bởi MONA Media. Dù vậy mạng lưới điện gia đình vẫn chứa nhiều rủi ro nếu anh chị quên ngắt cầu dao trước khi sửa.

Bảng tiết diện dây dẫn theo công suất tham khảo

Để hệ thống điện trong nhà vận hành trơn tru và bền bỉ. Anh chị tham khảo bảng chọn tiết diện dây dẫn dưới đây. Đây là tiêu chuẩn cáp đồng bọc nhựa PVC thông dụng trên thị trường. Chọn đúng dây giúp đảm bảo an toàn điện trong nhà ở. Anh chị cũng không bị lãng phí tiền mua dây quá to.

Thiết bị sử dụng	Công suất ước tính	Tiết diện dây khuyên dùng	Loại dây cáp thường gặp
Đèn chiếu sáng, quạt trần	Dưới 500W	1.0 mm2	Dây đôi mềm, cáp 2 lõi
Ổ cắm sinh hoạt, tivi	500W – 1500W	1.5 mm2	Cáp điện 2 lõi bọc tròn
Bình nóng lạnh 20L – 30L	2500W	2.5 mm2	Cáp điện 3 lõi có tiếp địa
Điều hoà 9000 – 12000 BTU	800W – 1200W	2.5 mm2	Cáp điện 2 lõi luồn ghen
Bếp từ đôi, lò nướng	3500W – 4500W	4.0 mm2	Cáp điện ruột cứng đơn lõi
Dây cấp nguồn tổng căn hộ	7000W – 10000W	6.0 mm2 – 10.0 mm2	Cáp điện đôi ruột cứng to

Checklist tự kiểm tra nhà 15 phút bảo vệ an toàn

Ngày cuối tuần anh chị nên tự đi kiểm tra quanh nhà. Chỉ mất khoảng 15 phút để rà soát lại hệ thống điện. Nếu thấy các dấu hiệu lạ này thì nên xử lý ngay lập tức:

• Nhìn lướt các mặt công tắc và ổ cắm trên tường. Kiểm tra xem có vết ố vàng hay muội đen do chập cháy không.
• Sờ mặt công tắc bình nóng lạnh hoặc mặt phích cắm tủ lạnh. Nếu vỏ nhựa bị nóng ấm bất thường thì phải rút ra ngay.
• Nhấn trực tiếp vào nút chữ “Test” trên mặt aptomat chống giật. Cần gạt sập xuống cắt điện thì aptomat đó còn hoạt động tốt.
• Gọi thợ mở nắp kiểm tra mặt dưới của bình nóng lạnh. Xem dây đấu nối có bị xỉn màu đồng hay chảy nhựa không.
• Kiểm tra các ổ cắm điện nằm dưới thấp sát chân tường. Đảm bảo tất cả đã có nút che an toàn phòng trẻ con.

Hỏi thợ

Nhà tôi dùng dây đôi tiết diện 1.5mm2 cho bình nóng lạnh được không?

Chào anh chị. Dây cáp đồng 1.5mm2 không đủ tải cho bình nóng lạnh 2500W. Dùng lâu ngày dây sẽ sinh nhiệt và bị nóng rực lên. Lớp vỏ bọc bên ngoài sẽ giòn và đứt gãy. Từ đó dẫn tới chập cháy ngầm trong tường rất nguy hiểm. Anh chị phải gọi thợ đến chạy đường dây mới nổi bên ngoài. Dây phải có tiết diện 2.5mm2 trở lên để đảm bảo tuyệt đối.

Làm sao để biết aptomat chống giật còn hoạt động tốt?

Trên mặt aptomat chống giật luôn có một nút tròn nhỏ. Nút này thường ghi chữ “Test” hoặc chữ “T”. Hàng tháng anh chị chỉ cần nhấn nhẹ vào nút này. Nếu cần gạt sập xuống phát ra tiếng cạch là mạch còn tốt. Bộ chống giật bên trong vẫn cực nhạy để bảo vệ gia đình. Sau đó anh chị gạt ngược cần lên để cấp điện dùng lại bình thường.

Dây điện âm tường bị chập rò điện thì xử lý thế nào?

Nếu dây âm tường bị chập thì aptomat nhánh sẽ nhảy liên tục. Anh chị tuyệt đối không được gạt cần lên lại để tránh cháy nổ. Thợ bên mình sẽ mang máy dò điện âm tường chuyên dụng đến. Máy quét sẽ khoanh vùng chính xác vị trí đang rò điện. Thợ chỉ đục một ô gạch nhỏ để nối lại dây bị đứt. Quá trình này không phải đục phá tung cả bức tường nhà anh chị.