Máy bơm không lên nước: 9 nguyên nhân và cách xử lý nhanh

Máy bơm chạy kêu o o nhưng không lên nước là bệnh phổ biến nhất ở nhà phố. Anh chị gọi thợ đến kiểm tra thì 80% rơi vào lỗi tụ yếu, hở van một chiều hoặc hỏng phao. Mình là Bảy, tổ trưởng thợ điện nước Điện Nước Tại Nhà với 15 năm kinh nghiệm thực tế. Bài viết này mình sẽ tổng hợp chi tiết 9 nguyên nhân làm máy bơm không lên nước hay gặp nhất ở Hà Nội. Mỗi căn bệnh đều có hướng dẫn cách tự kiểm tra nhanh trong vòng 5 phút. Anh chị đọc kỹ bài này sẽ biết lỗi nào mình tự bắt bệnh và sửa được ở nhà. Lỗi nào khó quá hoặc cần tháo máy chuyên sâu thì mới phải gọi thợ bên mình. Nhờ vậy anh chị tiết kiệm được tiền công sửa và không lo bị thợ vẽ bệnh.

Máy bơm không lên nước do nguồn và đường ống

Hệ thống cấp nước đầu vào có vấn đề là nhóm nguyên nhân hỏng hóc số một. Thường gặp nhất là các lỗi liên quan đến nước mồi, van giữ nước hoặc cạn kiệt bể.

1. Máy bị mất mồi nước

Máy bơm ly tâm không thể tự hút được không khí. Buồng bơm bắt buộc phải có nước để tạo lực ly tâm. Anh chị lấy mỏ lết mở con ốc mồi bằng đồng trên nóc buồng bơm. Nhìn vào trong lỗ mồi thấy khô cạn là máy đã mất mồi. Xử lý lỗi này rất nhanh. Anh chị lấy chai nước châm từ từ vào lỗ mồi. Nước tràn miệng lỗ và không tụt xuống là đạt. Vặn chặt ốc mồi rồi đóng aptomat chạy thử. Máy chạy êm và nước lên bồn mạnh là xong. Lỗi mất mồi thường do hở van một chiều dưới đáy bể ngầm. Cứ vài ngày máy lại mất mồi thì phải kiểm tra van này.

2. Hở van một chiều hoặc rọ bơm

Rọ bơm và van một chiều giữ nước trong đường ống khi máy ngừng. Van hở làm nước tụt hết xuống đáy bể. Bật máy lên buồng bơm trống rỗng nên mất lực hút. Lỗi này rất phổ biến ở nhà dùng chung bể cũ khu vực Long Biên. Cát hoặc rác trong bể trôi vào làm kẹt lá van. Anh chị mồi đầy nước rồi bật máy chạy bình thường. Lần đầu nước lên nhưng tắt máy mười phút bật lại thì chạy khan. Chắc chắn rọ hút đáy bồn bị hở. Thay rọ bơm khá mất công vì phải rút cả đoạn ống PVC. Rọ nằm sâu đáy bồn giếng khoan thì anh chị gọi thợ tháo lắp cho chuẩn.

3. Đường ống hút bị hở lỗ nhỏ

Ống hút nước nối từ bể ngầm lên máy phải kín hoàn toàn. Hở một lỗ thủng nhỏ cũng làm không khí lọt vào ống. Cánh quạt quay sẽ hút không khí thay vì khối lượng nước. Lỗi này hay xảy ra ở các nốt nối bôi keo lâu năm. Dùng lâu lớp keo lão hoá giòn rụng hoặc chuột cắn thủng ống nhựa. Anh chị lấy đèn pin soi dọc theo đường ống hút dưới gầm. Sờ vào các đầu nối ren rắc co xem có rỉ nước không. Chỗ ren hở nhỏ thì quấn thêm băng tan và siết chặt. Ống nứt thì cưa bỏ đoạn đó đi và dùng đầu măng sông hàn lại. Bôi keo dán ống chịu áp lực và chờ khô mười lăm phút.

4. Bể ngầm chứa nước bị cạn sạch

Nguồn nước máy thành phố yếu không tự chảy vào bể ngầm. Bể chứa cạn sạch nước làm máy bơm chạy không tải hút khan. Máy chạy lâu sẽ sinh ra nhiệt lượng động cơ rất nóng. Tình trạng này có thể làm cháy đen cuộn dây đồng hoặc vỡ phớt nước. Anh chị soi đèn pin vào bể ngầm kiểm tra lượng nước. Bể cạn trơ đáy thì ngắt ngay aptomat cấp nguồn máy bơm. Đợi đêm khuya nước chảy đầy bể thì mới được bật máy lại. Một số dòng máy bơm ly tâm (Wikipedia) cao cấp có rơ le dòng chảy tự ngắt. Rơ le này bảo vệ động cơ chạy không tải rất an toàn.

Máy bơm không lên nước do hỏng linh kiện điện

Phần điện của máy hoạt động liên tục mài mòn trong môi trường độ ẩm ướt cao. Lâu ngày sử dụng thì các linh kiện sẽ bị giảm tuổi thọ hoặc hỏng hẳn hoàn toàn.

5. Tụ điện máy bơm bị yếu hoặc cháy

Tụ điện giúp tạo lực quay khởi động ban đầu cho động cơ. Tụ yếu làm máy cắm điện vào chỉ kêu è è mà không quay trục. Rút điện ra và lấy đũa gẩy thử cánh quạt gió ở đuôi máy. Cắm điện lại mồi tay cho trục xoay theo chiều kim đồng hồ. Trục quay tít lên bình thường là chắc chắn lỗi hỏng tụ điện. Vỏ tụ cháy hỏng thường bị phồng rộp nứt biến dạng rõ ràng. Trị số điện dung tụ máy hay dùng là 10uF, 15uF hoặc 20uF. Anh chị mua tụ mới đúng số trên vỏ và đấu lại y hệt cũ. Tụ xoay chiều không cần phân cực âm dương. Đấu nối xong quấn thật nhiều lớp băng dính cách điện an toàn.

6. Phao điện bồn nước bị lỗi tiếp điểm

Phao điện bồn nước đóng mở mạch điện cấp xuống máy bơm. Phao hỏng làm tiếp điểm không đóng mạch, mất nguồn điện chạy động cơ. Dùng bút thử điện đo tại cầu đấu nối dây của máy bơm. Aptomat đang bật, bể cạn nước nhưng dây xuống máy bơm không có điện. Anh chị trèo lên nóc bồn inox kiểm tra hộp công tắc phao. Hai cặp lá đồng đóng ngắt nhiều bị đánh lửa đóng muội đen sì. Lớp muội cản dòng điện truyền qua từ cọc nọ sang cọc kia. Lấy giấy ráp đánh sạch muội đen là phao chạy tốt tạm vài tháng. Hợp lý anh chị mua bộ phao mới vài chục nghìn tự thay luôn. Nhớ ngắt cầu dao tổng trước khi thay để không bị điện giật.

7. Điện áp nguồn cấp bị tụt yếu

Giờ cao điểm mùa hè, điện áp nhà dân hay tụt xuống dưới 180V. Điện yếu làm lực từ trường cuộn stator không đủ lớn thắng sức ỳ trục. Động cơ không quay nổi vòng nào, máy bơm gầm lên kêu to. Tình trạng kéo dài sinh nhiệt nung chảy lớp vecni cách điện bọc dây đồng. Rất nhiều nhà ở Hà Nội gọi thợ vì cháy máy do điện yếu. Sờ tay trần vào vỏ nhôm động cơ thấy bỏng rát là phải rút phích cắm. Đợi khuya điện áp ổn định lại hãy cắm điện bơm nước lên bồn. Về lâu dài anh chị lắp thêm máy ổn áp cho nguồn điện gia đình. Ổn áp bảo vệ máy bơm và mọi thiết bị điện tử đắt tiền. Anh chị đọc bài rò rỉ điện chập điện trong nhà để biết cách xử lý điện rò rỉ.

Máy bơm chạy không lên nước do lỗi kỹ thuật lắp đặt

Máy bơm mua mới bóc hộp hoặc thợ mới lắp xong cắm điện nhưng nước không hút lên bồn. Đây là nhóm nguyên nhân phát sinh do sai sót kỹ thuật trong quá trình thi công cơ điện.

8. Kẹt cứng cánh bơm do cặn bẩn rỉ sét

Nước giếng khoan nhiều phèn và cặn bẩn là khắc tinh máy bơm. Cặn bùn lọt vào khe buồng bơm làm kẹt cứng cánh quạt hợp kim đồng. Trục bằng sắt để vài tháng không bơm rất dễ rỉ sét đóng cặn. Tháo nắp ốp nhựa chắn quạt gió ở đuôi máy bơm ra. Dùng cờ lê hoặc kìm kẹp đầu khuyết của trục xoay nhẹ chiều kim đồng hồ. Tay quay mượt mà trơn tru lại là cốt trục máy đã hết kẹt. Cắm điện vào test thử xem cánh quay và văng nước lên ống đẩy chưa. Cánh quạt mòn vẹt mẻ cạnh thì gọi thợ tháo vỏ gang thay cánh mới. Bảo dưỡng định kỳ rất quan trọng kéo dài tuổi thọ động cơ. Thợ bên mình dùng phần mềm điều phối lịch thợ viết riêng của MONA Software quản lý lịch bảo dưỡng. Đủ mười hai tháng là hệ thống tự gửi tin nhắn nhắc anh chị sục rửa đường ống.

9. Máy bơm đặt sai cao độ hút đẩy

Mỗi loại máy bơm có thông số cột hút và cột đẩy tối đa riêng. Máy đặt cách mặt nước tĩnh quá xa vượt sức hút sâu của bơm. Nhà 5 tầng dùng máy công suất yếu 125W thì không thể đẩy cột nước lên nổi bồn. Nước bơm lên lơ lửng lưng chừng ống rồi tụt xuống rào rào tạo bọt khí. Lỗi này anh chị không thể dùng đồ nghề tự tháo lắp xử lý được. Cần gọi thợ thạo nghề điện nước đến đo lại cột áp nước thuỷ tĩnh. Thợ tư vấn chọn loại máy khác công suất lớn và cột đẩy cao hơn. Công lắp đặt thay thế máy bơm bên mình tính đúng bảng giá niêm yết sẵn có.

Bảng chi phí sửa máy bơm không lên nước tham khảo

Dưới đây là mức giá nhân công và vật tư sửa chữa máy bơm nước bên mình áp dụng. Khách hàng xem xong bảng giá và chốt đồng ý phương án thì thợ mới bắt tay làm.

Hạng mục	Đơn vị	Giá tham khảo	Ghi chú
Kiểm tra sửa máy bơm không lên nước	lần	150.000 – 400.000	Chưa gồm linh kiện
Thay tụ máy bơm	cái	150.000 – 250.000
Thay phao điện tự ngắt	bộ	300.000 – 450.000	Gồm phao và công
Thay rơ le áp suất bơm tăng áp	bộ	250.000 – 450.000
Lắp mới máy bơm tăng áp (công)	bộ	300.000 – 500.000	Chưa gồm máy

Chi tiết tất cả các dịch vụ sửa nước khác anh chị xem đầy đủ tại bảng giá sửa chữa điện nước của bên mình.

Mẹo dùng máy bơm tránh hỏng vặt gia đình

Để chiếc máy bơm luôn hút khoẻ và chạy êm ái, anh chị lưu ý vài việc nhỏ. Đầu vào ống hút luôn phải lắp rọ lọc rác cản dị vật cặn bùn. Chọn mua van một chiều bằng đồng xịn dày dặn để lá van giữ nước thật kín. Không bao giờ cắm điện máy bơm chạy không tải khi bể chứa đã cạn khô. Chạy khô liên tục làm nung chảy phớt trục và chập cuộn dây đồng động cơ. Lắng nghe tiếng đường ống nước khi rơ le máy tăng áp đóng ngắt tạch tạch. Máy bị áp lực dội ngược dòng nước dễ sinh ra hiện tượng búa nước (Wikipedia). Lực dội búa nước phá rách van một chiều nhựa và hỏng rơ le áp suất ngắt. Nên gọi thợ lắp bình áp van xả hoặc thay đổi lại vị trí phao ngắt dòng. Làm thêm mái che bằng nhựa tôn nếu đặt máy bơm ngoài trời dầm nắng mưa. Nếu cần dịch vụ sửa máy bơm nước tại nhà, anh em thợ Điện Nước Tại Nhà sẵn sàng đi ngay. Đội thợ sửa chữa điện nước tại quận Hoàng Mai hoặc mọi quận di chuyển tiếp cận rất nhanh. Thường chỉ 30 phút là thợ có mặt tận nhà kiểm tra đúng bệnh và báo giá.

Hỏi thợ

Máy bơm tăng áp cứ đóng ngắt liên tục tạch tạch là bị lỗi gì vậy Bảy?

Lỗi thường do rò nước ở thiết bị, bình tích áp mất khí hoặc bục ruột cao su. Rơ le cũng có thể mòn tiếp điểm hay bị chỉnh sai khoảng ngắt. Anh chị ngắt điện máy, báo thợ kiểm tra đường ống và bình tích áp. Phần chỉnh rơ le cần theo thông số máy.

Động cơ máy bơm nóng ran bốc khói mùi khét lẹt thì có thợ sửa được không?

Anh chị ngắt điện, dừng dùng máy. Khói và mùi khét có thể báo cuộn dây stator bị cháy. Thợ cần kiểm tra trước khi tháo động cơ về xưởng quấn lại. Nếu máy đã quá cũ, mình khuyên so chi phí sửa với mua mới. Quấn lại phải được kiểm tra cách điện trước khi dùng.

Vì sao thợ bên mình lại hay khuyên gia chủ dùng cụm rơ le phao điện 12V?

Phao dùng điện 220V có nguy cơ rò điện khi dây hở hoặc nước vào tiếp điểm. Bên mình dùng nguồn cách ly hạ xuống 12V cho mạch phao; rơ le điều khiển máy bơm. Cách này giảm nguy cơ điện giật ở bồn nước. Thợ vẫn phải kiểm tra cách điện và bảo vệ phần nguồn 220V.